Weerzien met Libanon 2009

Dag 9. Het onvermijdelijke einde
Aan al het goede komt een einde, zo ook aan deze reis. Tijdens de anderhalf uur durende reis van Tyre naar het vliegveld passeert alles nog eens de revue. De kameraadschap, de troostende schouderklop en de gedeelde smart; het waren de ingrediënten die deze trip tot een onvergetelijke hebben gemaakt. Tijdens de reis komt het weer boven, opgeluisterd door wat passende smartlappen over het heroïsche verblijf in Libanon.

Als de bus dan voor het stationsgebouw stopt, wordt het voor sommigen te veel. Een traan wordt weggepinkt. Wederom nemen we afscheid van ons tweede vaderland, en ik het weet zeker: mijn vrouw en kinderen begrijpen nu wat het betekent hier wortels te hebben. Libanon heeft bij ons allen een onuitwisbare indruk achtergelaten.

Tijdens deze reis zijn velen in staat geweest de ervaringen van weleer een plaats te geven, soms alleen, soms in hun relatie, voor mij persoonlijk zelfs in mijn gezin. Het staat voor velen vast dat dit niet de laatste keer was dat we Libanon aangedaan hebben; als je eenmaal een band met dit land heb laat het je nooit meer los. De hartelijke momenten van de afgelopen week, de vriendelijke mensen, het mooie landschap en ja zelfs de puinhoop langs de weg, allemaal spelen ze een rol in de ervaringen die we met elkaar delen.

Eigenlijk past aan het einde van de reis maar één hymne: “We meet again” van Vera Lynn. Helaas, Chris heeft deze niet op zijn PC staan, een opdracht voor de volgende keer. We doen het dan met “Hoog in de lucht” van Dominique Vos. De titelsong van de film “Groetjes uit Libanon” die we deze week als rode draad door onze gedachten hebben laten gaan. We blijven er in geloven.

Ik laat het hierbij want woorden kom ik nu te kort. Chris en Mohammed, jullie hebben ons iets bijzonders gegeven en dat willen we laten weten aan iedereen die het wil horen of lezen. Bedankt en tot de volgende keer.

Weerzien met Libanon 2009

Dag 8, iedereen gaat zijn eigen weg
De laatste dag van de reis heeft geen specifieke invulling, ieder gaat zijn eigen weg. Als we elkaar ’s morgens om negen uur ontmoeten duiken in het hotel ook al diverse locals op. Ze zijn ingehuurd om als taxichauffeur met reisgenoten door de regio te trekken. Dat wordt straks weer sterke verhalen.

Zelf ga ik met een groepje naar het Hiram-hospitaal in Tyre. Het is de bedoeling dat de Stichting “Weerzien met Libanon” onder andere dit ziekenhuis via overtollig mob-materiaal een opfrisbeurt geeft. Tijdens het bezoek blijkt als snel dat er nog veel ruimte voor verbetering is: er staan veel kamers, ja zelfs een etage, leeg door gebrek aan materiaal. Na een rondgang van zo’n twee uur verlaten we het hospitaal. We hebben een opdracht!

Het Hiram-hospitaal gaat gesteund worden via de Stichting “Weerzien met Libanon”

Twee dames, Heleen Gulmans en Janita van Dijk, weten hun volgende bestemming al. Dichtbij het ziekenhuis is een winkeltje met UNIFIL-souvenirs, daar gaat gescoord worden! Zelf ga ik met mijn kinderen terug naar het hotel, want we worden opgehaald door Ali Zabad om terug te gaan naar mijn dorp: Al Mansuri. Helaas, mijn vrouw blijft ziek achter.
Het loopt tegen zeven uur in de avond als iedereen terug in het hotel is van zijn omzwervingen. Heleen en Janita giebelen wat, dat ruikt naar onraad! Wat blijkt, de souvenirwinkel was het toch niet. Ze wilde beter materiaal en hebben zich gerealiseerd dat in Naqoura ook een winkel was. Al ze in Tyre niet vinden wat ze zoeken klampen ze Chinezen van Chinbat aan, om met ze mee kunnen liften naar Naqoura. Uiteraard kan dat niet, want militair transport is niet bestemd voor burgers. Even later blijkt Pools UNIFIL-personeel in burger toch wel voor de charmes te vallen en lukt het beide dames om ongeschonden en ongecontroleerd via een UNIFIL-voertuig door de checkpoints te komen en op te duiken in Naqoura. Zelfs een uitnodiging om het hoofdkwartier te bezoeken wordt van de Poolse vrienden ontvangen. De weg terug is uiteindelijk via een taxi geregeld en pas in het hotel valt het kwartje: dit was toch echt tegen alle protocollen en niet echt slim. Maar een avontuur was het wel!

Shariff, een bekende locatie voor vele Libanongangers

Ook de anderen komen voldaan terug, het weerzien met de omgeving heeft iedereen goed gedaan en er is volop contact geweest met de locals. Sterke verhalen en emoties voeren de boventoon. De komende weken zal er nog veel verwerkt moeten worden.
De dag wordt afgesloten met een gezellig samenzijn elders in Tyre. De Libanese avond wordt opgeluisterd met muziek die het stille Tyre in een keer een wat toeristischer aanzien geeft. Het zit er nu echt op. Inpakken klaarmaken voor de reis van morgen.

Weerzien met Libanon 2009

Dag 7, op naar Baalbeck
De zevende dag van de reis is tevens de laatste met een georganiseerd karakter. Al vroeg in de morgen staan we klaar om met de bus een megatocht te maken. Hoewel de afstand tussen Tyre en Baalbeck slechts 175 km is, heb je er met de bus toch al snel zo’n 3,5 uur voor nodig. Tot net voorbij Sidon volgen we de kustweg, om vervolgens rechtsaf te buigen, het Schouf-gebergte in. Het uitzicht is bijzonder en je waant je in een nieuwe wereld. Na een urenlange tocht over de smalle bergweggetjes en een korte stop om de inwendige mens weer op orde te brengen, doemt het wijnlandgoed Ksara op. Gesticht door de Jezuïten die van het goede leven hielden, is het nu uitgegroeid tot een wijngoed dat jaarlijks 2,5 miljoen flessen witte, rode en rosé wijnen produceert. Na een uitleg over het wijnproductieproces, volgt een rondgang door de Romeinse grotten die men ruim honderd jaar geleden onder het landgoed heeft ontdekt. Ze worden nu gebruikt voor de opslag van de rustende wijnvaten.

De ceders van Libanon, ze zijn er nog steeds

Het een slokje op, vervolgen we onze weg en bereiken we rond de klok van enen onze eindbestemming: het tempelcomplex van Baalbeck. Al snel wordt duidelijk waarom dit complex op de werelderfgoed lijst staat. Nergens in de wereld is nog zo’n compleet (deels Romeins) tempelcomplex met tempels ter ere van Jupiter, Venus en Bacchus te vinden. De rondgang over het terrein laat je dan ook van de ene in de andere verbazing vallen.

De tempels op het complex in Baalbeck

En dan brult er een: “AK-47-vuur op 12 uur, waarschijnlijk één gewapend element”. Het is vrijdag, een dag om te trouwen. En dat vier je hier door een magazijn in de lucht leeg te schieten. Voor velen een bekend geluid, we schrikken er dan ook niet meer van. Ook de familie blijft er rustig onder.
Na het bezoek, een snelle en lekkere Libanese lunch met forel, en dan de lange tocht terug. Onderweg zien we ze dan toch nog: herders met kudden geiten in de bergen. Een fenomeen dat in “onze” tijd algemeen was, maar nu toch bijna uitgestorven is. Via het hart van Beiroet over de kustweg bereiken we om zeven uur moe ons hotel. Geen einde van de dag, nee we gaan gewoon weer verder. De plannen voor morgen, als iedereen zijn eigen weg gaat, worden nog even doorgesproken en we krijgen een halfuurtje voor een opfrisbeurt. Vanavond heeft het management van het Hiram-ziekenhuis ons uitgenodigd voor een ontvangst in de woning van de directeur. Ook nu weer talloze lokale lekkernijen aangevuld met Arak, wijn en andere alcoholische producten. Als we om elf uur ’s avonds de weg naar het hotel weer vinden zijn de ogen klein.

Groepsfoto bij de woning van onze gastheer, met een deel van de ziekenhuisstaf

Weerzien met Libanon 2009

Dag 6, de toerist uithangen
Dag 6 wordt de eerste dag dat we niet naar het zuiden afzakken maar juist een noordelijke richting kiezen. Via de kustweg laten we Tyre en later Sidon achter ons om uiteindelijk te belanden in het Parijs van het Midden Oosten: Beiroet. Vergeleken met dertig jaar geleden is het een andere stad geworden. Het centrum heeft een prachtige uitstraling, mede door de grote ijver waarmee Rafik Harriri de renovatie ter hand genomen heeft. In één woord: ongelooflijk hoe mooi en ook hoe extreem het contrast met het zuiden. Alsof je in 75 km een complete generatie van ontwikkeling overbrugt. De omzwervingen door Beiroet brengen ons ook langs het praalgraf van Harriri, die in februari 2005 vermoord werd. Ook nu herinneren beschadigde gebouwen nog aan dit gewelddadige incident.

Het praalgraf van Rafik Harriri in Beiroet

Na Beiroet staat Sidon, de derde stad van Libanon, op de agenda. Een bezoek aan de Souk brengt ons weer terug in middeleeuwse taferelen met handelaren die van alles en nog wat aanbieden. Een betoverend geheel bestaande uit massa’s mensen, volgepropte kleine winkeltjes en een bijzondere geur.

De stad Beiroet doet zijn naam als het Parijs van het Midden Oosten eer aan

De Souk in Sidon brengt je bijna terug in de Middeleeuwen

Helaas: door de uitgelopen agenda halen we een bezoek aan het kruisvaarderkasteel niet meer. De poorten sluiten voor onze ogen. Dan maar de terugreis aanvaarden. Met tassen vol souvenirs bereiken we onze thuisbasis. Gauw even naar de geldautomaat om de geslonken financiële reserves aan te vullen en dan een brul uit de bar: "Hans, Ali zoekt je". Ali Zabad, beter bekend als Ali Bombarie, heeft bij toeval via het Turkse bataljon gehoord dat er Nederlandse veteranen in Tyre zijn. Direct na het werk is hij op zoek gegaan, en wat blijkt: oude bekende ontmoeten elkaar op dit onverwachte moment. Henk Pastorius, net als ik een voormalige bewoner van 7-17, haalt zijn fotoboek erbij en de sterke verhalen komen bovendrijven. Ali belt direct de mouktar met het verzoek op zoek te gaan naar foto’s van de Nederlanders die in Al Mansouri gediend hebben. Morgen komt hij terug, en ja, de vrije zaterdagmiddag heeft hij al geclaimd. Wordt vervolgd.

Weerzien met Libanon 2009

Dag 5, weerzien met oude bekenden

De dag begint al weer vroeg en voert ons als eerste naar Qana. Je zou het haast vergeten, maar dit door oorlog geteisterde gebied heeft ook een Bijbelse oorsprong. We bezoeken de grot waar, volgens de overleving, Jezus de nacht doorbracht voordat hij op de bruiloft wonderen verrichtte.

Qana, de grot waar Jezus overnacht zou hebben.

Vanuit Qana vervolgen we de weg naar Yatar. Helaas is van de voormalige post niets meer over, wat gebleven is, is het mooie uitzicht. Veel foto’s werden geschoten terwijl we halsbrekende toeren uithaalden op de rotspunten boven de Wadi. Na een kort theebezoek werd de weg richting Kafra voortgezet. Een verlangen om de waterplaats nabij dit dorp te bezoeken werd gehonoreerd. Het vertonen van de foto was voldoende om een gammele Mercedes in te zetten als taxi voor 7 personen. Door de vloer was de weg te zien en de deur moest handmatig dichtgehouden worden. Terwijl een deel van de groep met de Mercedes onderweg is, verschijnt er ineens een man met ezel op straat. Al snel wordt deze vorm van "openbaar vervoer" door tal van reisgenoten uitgeprobeerd. De koppigheid kwam tot explosie toen de berijder in het stof verdween en de ezel snel een spurt naar huis ondernam.

Na de lunch was het doorreizen naar het Weeshuis in Tibnin. Op dit moment wonen nog 64 meisjes in het weeshuis. Hoewel meerdere groepen het weeshuis geadopteerd hebben, staat de Nederlandse inbreng nog steeds centraal.

Het Weeshuis in Tibnin.

Na het bliksembezoek van een uurtje doemt Harris op. Vele harten gaan sneller slaan als we de woning van Leila passeren. Onder in het dorp voor het gemeenschapshuis en de veteranen waaien uit over de plaats. Ieder heeft zijn eigen plannen en als we ons later bij de bus verzamelen blijken de tassen gevuld te zijn moet goedkope Zippo’s, UNIFIL-souvenirs en waterpijpen. "Alles kits achter de rits" klinkt het dan. Speedy duikt op, weerzien met Libanon was ook weer weerzien met een oude bekende. Nog snel een groepsfoto van de deelnemers met Speedy en inpakken. Om vijf uur sluiten de deuren van de bus en verlaten we het mandaatgebied. Vanaf morgen worden we vakantieganger, op zoek naar de andere mooie kanten van het land.

Groepsfoto met Speedy

Weerzien met Libanon 2009

Dag 4, stilstaan bij zij die hier bleven

De vierde dag begon met een bezoek aan het voormalige Charlie-gebied. Twee posten stonden op het programma: 7-17 (Al Mansouri) en 7-4 (Maj Dal Zune), de voormalige compagniespost van de Charliecompagnie. Post 7-17 is een van de best bewaarde posten en zelfs na dertig jaar nog bijna oorspronkelijk. Inmiddels is de post weer bewoond. Voor mij persoonlijk was het heel bijzonder dertig jaar na dato met mijn hele gezin op de trappen van deze post te staan. De plek waar zo veel gebeurd is. Later in de bus toont mijn zoon een souvenir die hij gescoord heeft. Eens stukje beton van de muur met de blauwe Nederlandse verf er nog op. Een herinnering voor thuis in de vitrinekast.

Voormalig post 7-17, nog een van de meest authentieke locaties die nog over is.

Na de fotomomenten direct door het dorp naar de plaats waar 7-4 geweest is. Slechts een klein stukje muur herinnert nog aan deze locatie, de rest is allemaal nieuwbouw. Maar het uitzicht over de wadi richting Tyre is nog als vanouds en wonderschoon. Helaas, de berg Hermon met zijn sneeuwtoppen was vandaag niet te zien.
In het Charlie-gebied werd vandaag het Holland Libanon House geopend Dankzij de gulle gave van Maha Zabad is er nu in Buyud (Al Mansouri, op enkele honderden meters van de plaats waar collega De Koning om kwam) een thuishaven voor de Libanongangers gecreëerd. Een geweldig initiatief dat volledig gedragen wordt door Maha Zabad en haar familie. De komende tijd gaan er nog meer initiatieven komen, want de stichting "Weerzien met Libanon" gaat gesteund door de Nederlandse defensieorganisatie de lokale medische hulpvoorziening steunen met overtollig mob-materiaal.

Het Holland Libanon house aangeboden door Maha Zabad.

Begeleidt door kolonel Dick Willemsen, de militair attachee en de Nederlandse ambassadeur in Libanon (Hero de Boer) vertrekken we voor de laatste stop van vandaag naar het UNIFIL-hoofdkwartier in Naqoura. Op emotionele wijze wordt na toespraken van de ambassadeur en de kolonel een kranslegging gedaan bij het UNIFIL-monument. Als bij een temperatuur van 34 graden na de Last Post en twee minuten stilte het Wilhelmus door de Libanese lucht galmt wordt het stil en gaan de koude rillingen door je heen. De emotie staat op alle gezichten. Tevreden en voldaan keren we terug naar Tyre. We kunnen trots zijn op de sporen die we hebben achtergelaten in dit land.

De plechtigheden in het UNIFIL-hoofdkwartier in Naqoura.

Weerzien met Libanon 2009

Dag 3, naar de Paostcie

Vanaf Tyre vertrekken we naar het gebied waar de pantserondersteuningscompagnie (Paostcie) gezeten heeft. Als eerste belanden we in Qana, de stad waar Jezus water in wijn veranderde en Israëlische bombardementen veel verderf gebracht hebben. In Qana herinnert een monument aan deze barre tijden.

Qana, monument voor de doden van de Israelische aanval

Helaas was wegens verbouwingen de toegang tot de tentoonstelling niet mogelijk. Vanuit Qana vervolgen we onze weg naar Rishkenanay alwaar post 7-12 gestaan heeft. Als snel worden we opgemerkt door lokale Hezbollah-leiders en uitgenodigd op de thee (Sjrap sjaaj). Onder genot van de waterpijp ontvang ik binnen enkele minuten het aanbod om mijn 13-jarige zoon aan te melden als nieuwe strijder. Een aanbod dat we maar snel vergeten en weer verder trekken naar de voormalige post 7-9. Aldaar worden we opgevangen door Daisy Mohr van het Algemeen Dagblad. Zij schrijft over onze reis.Terwijl we allemaal in passende kleding worden gestoken voor de ceremonie van morgen, maken we gebruik van deze gelegenheid om een passende foto van de groep te laten maken.

Groepsfoto bij post 7-9

Vervolgens snel weer door naar Jibal al Botom waar post 7-23 ingericht was. De Muchtar die goede banden met de “Ollandi” had, is helaas twee weken gelden overleden. Maar zijn familie ontvangt ons weer met open armen. Thee vloeit in overvloed.Het is tijd om de eindspurt in te zetten als we toch nog in Zibgine op zoek gaan naar 7-7. Een post die niet direct te vinden blijkt te zijn. Een local wordt als gids aangesteld en levert ons bij de voormalige post af. Inmiddels staat er een luxueus nieuwe huis met een familie die uiteraard thee in de aanbieding heeft.

Sjaai

Al snel komen de mooie verhalen over vriendelijke Nederlanders en contactarme Italianen (hun huidige UNIFIL-buren). Die Italianen hadden ons al snel op de korrel, want binnen enkele minuten staat de kampcommandant de Nederlandse groep te woord. Zo veel fotocamera’s in Libanon, dat ruikt naar onraad. Maar na een korte uiteenzetting dat wij oude hap zijn die hier op vakantie is, verandert de toon. Vreemde jongens die Hollanders. Al kauwende op een delicatesse bestaande uit Libanees brood en linzenzaad, spoeden we ons naar de bus. Via de “road under construction”, rechtsaf bij Sharif (7-18) en terug naar Tyre.

Weerzien met Libanon 2009

Vertrek met hindernissen

Bij nacht en ontij zijn ze uit alle hoeken van het land vertrokken, de groep van dertig veteranen en familieleden die zich hadden aangemeld voor de jubileumreis “Weerzien met Libanon 2009”. Om vijf uur was iedereen paraat aan de OAD-counter in vertrekhal van Schiphol. Van Amsterdam naar Frankfurt, daar overstappen op de vlucht naar Beirut. En net als we uit Frankfurt willen vertrekken komt de onheilspellende mededeling. De linker motor is kapot en we gaan niet. Maar goed, twee uur later is een nieuw toestel klaar voor vertrek en met ruim anderhalf uur aan vertraging duikt Beirut weer op. Het weerzien met de kronkelende kustweg doet de harten sneller slaan, zeker als er weer een gammele Mercedes voorbij spurt. Eenmaal de rivier de Litanie voorbij, zijn we weer thuis. Helaas het wordt al donker en na een uurtje rijden bereiken we de eindbestemming van vandaag, RestHouse Tyr. Gelegen naast Tyr Barracks en aan de Middellandse Zee-kust. ’s Avonds doemen weer de lampjes op die de berghellingen een schilderachtige uitstraling geven. Menigeen herinnert ze nog van de nachten dat we de kust in de gaten hielden als er weer kanonneerboten opdoemden.
De Libanese hap laat harten sneller slaan. De Libanese Mazze gaat er in als koek. Diverse zoete lekkernijen met Matze. Als iedereen genoeg heeft gehad komt het hoofdgerecht, vlees met pizza en frites. Als afronding overheerlijk vers fruit en de alom bekende kleurrijke koekjes. Snel naar bed en vroeg weer op want...

Dag 2 gaat flitsend van start.

Unifil monument in Tyre

Na het ontbijt een kennismakingsronde en direct daarna een kort bezoek aan het Unifil-monument. Nog voor we het goed en wel hebben laten inwerken is er al weer een gastcollege over de situatie met betrekking tot clusterbommen en mijnen. Een gruwelverhaal dat wordt onderbouwd met foto en film. Ondanks de collectieve inspanning is er nog veel werk te verzetten. Flitsbezoeken volgen aan de twee archeologische hoogtepunten van Tyre. Eerst de resten van paleizen uit de tijd van de Finiciers en het Romeinse badhuis. Zo’n 4000 jaar geschiedenis ontvouwt zich voor onze ogen. Dan een snelle spurt naar het Hypodrome waar niet alleen de Romeinen vertier gemaakt hebben, maar later ook de film Ben Hur gedraaid is.
De dag eindigt met een bezoek aan de plantages van de voormalige Libanese ambassadeur in Nederland, Khalil al Khalil. Hij trakteert ons op een heuse barbecue in Libanese stijl en verblijdt alle veteranen met een herinneringsspeld. De sinaasappels die voor het plukken hangen maken weer oude herinneringen los. Zo lekker hebben we ze al lang niet meer gegeten. Als het donker is geworden volgt de terugtocht. De afronding van dag 2 is een feit.

Veteranen te gast bij voormalig Libanees ambassadeur in Nederland